De invloed van stress op cortisol, schildklier en hormonen

De invloed van stress op cortisol, schildklier en hormonen

In een eerdere blog schreef ik dat hormonen niet zelfstandig werken. De aansturing komt vanuit het brein, dat voortdurend bepaalt welke processen op dat moment prioriteit krijgen.
Wanneer het lichaam veiligheid ervaart, is er ruimte voor herstel, groei, voortplanting en een gezonde stofwisseling.

Maar wat gebeurt er wanneer het lichaam langere tijd denkt dat er gevaar dreigt?
Dan komt cortisol om de hoek kijken.

Cortisol is niet je vijand

Cortisol heeft niet altijd de beste reputatie. Vaak wordt het gezien als het hormoon van stress, buikvet en slaapproblemen. Toch kunnen we niet zonder.
Cortisol helpt je wakker te worden, energie vrij te maken, je bloedsuiker stabiel te houden en adequaat te reageren op veranderingen in je omgeving.

Het probleem is dus niet cortisol zelf. Het probleem ontstaat wanneer het stresssysteem te lang actief blijft.

Het stresssysteem van het lichaam

Wanneer het brein een situatie als uitdagend of bedreigend beoordeelt, wordt een kettingreactie in gang gezet. De hypothalamus geeft een signaal aan de hypofyse, die vervolgens de bijnieren aanstuurt. De bijnieren maken daarop cortisol aan.
Dit systeem wordt ook wel de HPA-as genoemd: Hypothalamus – Hypofyse – Bijnieren.
Zie het als een communicatielijn tussen het brein en het lichaam. Zolang er gevaar dreigt, blijft deze lijn actief.

Een slimme oplossing voor de korte termijn

Wanneer cortisol stijgt, komt er extra energie beschikbaar.

De hartslag neemt toe.
De bloeddruk stijgt.
Brandstoffen zoals suikers en vetten worden vrijgemaakt.
Je wordt alerter.

Allemaal nuttig wanneer je snel moet handelen. Het lichaam kiest tijdelijk voor overleven.
Precies zoals het bedoeld is.

Maar wat als stress chronisch wordt?

Een drukke week of een spannende periode is meestal geen probleem. Het lichaam kan veel hebben. De uitdaging ontstaat wanneer het stresssysteem onvoldoende gelegenheid krijgt om terug te schakelen naar herstel.
Langdurige werkdruk, zorgen, slecht slapen, pijn of andere belastende omstandigheden kunnen ervoor zorgen dat het lichaam signalen blijft ontvangen dat er gevaar dreigt.
Daardoor blijft het lichaam prioriteit geven aan overleven en verdwijnen andere processen langzaam naar de achtergrond.

De schildklier krijgt minder prioriteit

De schildklier bepaalt voor een groot deel hoe snel energie wordt verbruikt. Bij langdurige stress kiest het lichaam soms voor energiebesparing.

Dat is geen defect, maar een strategie.

Wanneer het lichaam denkt dat er een moeilijke periode aankomt, kan het verstandig zijn om zuiniger met energie om te gaan. Dat kan zich uiten in klachten zoals vermoeidheid, kouwelijkheid, concentratieproblemen, minder energie en moeite met afvallen. 
Vanuit biologisch perspectief is dat niet vreemd.
Het lichaam probeert energie beschikbaar te houden voor wat het op dat moment het belangrijkst vindt.

Wat gebeurt er met oestrogeen, progesteron en testosteron?

Ook voortplanting is tijdens een periode van overleving geen topprioriteit.
Wanneer energie schaars is of het lichaam voortdurend signalen van stress ontvangt, kan de aansturing van geslachtshormonen veranderen. Dat kan zich uiten in meer overgangsklachten, een veranderde cyclus, stemmingswisselingen, minder libido of een verminderd herstelvermogen.

Het lichaam kiest simpelweg voor andere prioriteiten.

Waarom slaap zo belangrijk is

Slaap is één van de krachtigste signalen van veiligheid. Tijdens de nacht vinden herstelprocessen plaats en worden hormonen gereguleerd.
Wanneer slaap structureel tekortschiet, blijft het lichaam signalen ontvangen dat herstel nog niet mogelijk is.
Daardoor kan het stresssysteem actief blijven, zelfs wanneer de oorspronkelijke oorzaak van de stress al verdwenen is.

Hormonen volgen de prioriteiten van het lichaam

Wanneer hormonen veranderen, kijken we vaak naar de hormonen zelf. Dat is logisch.
Maar minstens zo interessant is de vraag waarom het lichaam bepaalde keuzes maakt.
Hormonen zijn vaak geen op zichzelf staand probleem. Ze zijn een reactie op wat het lichaam waarneemt.

Het lichaam is niet lui.
Het lichaam werkt niet tegen je.
Het lichaam probeert zich aan te passen.

Daarom begint het begrijpen van hormonen vaak niet bij de hormonen zelf, maar bij de omstandigheden waarin het lichaam probeert te functioneren.

Want wanneer het lichaam weer voldoende signalen van veiligheid ontvangt, ontstaat er ruimte voor herstel, energie, een gezonde stofwisseling en hormonale balans.

voor meer informatie kijk op : www.blijvendvitaal.com

Meten. Begrijpen. Doen.